Zobowiązania

Kodeks cywilny mówi tak: „miejsce, które w umowie zobowiązania zostało określone jako miejsce spełnienia świadczenia, jest miejscem wykonania zobowiązania”. I praktycznie na tym powinniśmy sprawę zakończyć. Ale oczywiście od każdej reguły są wyjątki. To że z treści umowy wynika miejsce, upoważnia wierzyciela do odmowy przyjęcia świadczenia, jeżeli dłużnik będzie świadczył w innym miejscu. Ponieważ ustawodawca stoi na stanowisku, że po to wierzyciel określił w czynności prawnej miejsce, bo ono ma dla niego jakieś znaczenie. Jeżeli dłużnik będzie świadczył w innym miejscu, to nie wykona on swojego zobowiązania, wierzyciel oczywiście będzie mógł wyciągać z tego tytułu konsekwencje. Ale nieraz czynność prawna nie określa miejsca wykonania zobowiązania. Wtedy wchodzą w zastosowanie przepisy k-c. art. 454, który mówi, że „jeżeli z treści umowy nic nie wynika to wtedy o miejscu wykonania zobowiązania będzie decydowała albo natura danego świadczenia, a jeżeli nie natura to będzie to uzależnione od faktu czy mamy do czynienia ze skutkiem odbiorczym czy oddawczym”. Jeżeli chodzi np. że miejsce zobowiązania określa natura świadczenia.

Przepis ten nakłada na strony obowiązek zachowań, które nie tylko nie uniemożliwiały-by wykonanie danego zobowiązania ale również żeby go nie utrudniały. I ten obowiązek lojalności został wyspecyfikowany w takich potrzebnych obowiązkach, np.: do obowiązków lojalności zaliczamy obowiązek słowa, polega on na tym, że strony są zobowiązane informować siebie nawzajem o zachodzących okolicznościach, które mogłyby mieć wpływ na wykonanie zobowiązania. Czyli jeżeli dłużnik zmienia miejsce zamieszkania to powinien zawiadomić o tym wierzyciela, jeśli to samo czyni wierzycie! to oczywiście zawiadamia dłużnika. Nie może tutaj być nie poinformowania drugiej strony, ponieważ ma to wpływ na wykonanie zobowiązania. Do tego obowiązku lojalności zalicza się również obowiązek przyjęcia przez wierzyciela świadczenia częściowego, nawet gdyby świadczeni było już w całości wymagalne, oczywiście dotyczy to tylko i wyłącznie takiego świadczenia, które daje się podzielić na części. Ale ten obowiązek lojalności mówi o tym, że można nawet zaproponować świadczenie zamienne w stosunku do świadczenia wynikającego z treści czynności prawnych. Oczy-wiście na to świadczenie zamienne wierzyciel musi się zgodzić, jeżeli to świadczenie jest uzasadnione jego interesami, to nowe świadczenie. A więc wierzycie! może być nieraz po-stawiony w sytuacji przymusowej, wtedy jeżeli wchodzi świadczenie zamienne to dawne zobowiązanie w kwestii przedmiotu świadczenia wygasa. Gdyby świadczenie zamienne miało jakieś wady, to ja nie mogę powiedzieć ..stary, po cholerę mi to świadczenie zamienne, skoro ma wady. Ja chcę to moje świadczenie pierwotne”. To świadczenia pierwotnego już nie mogę żądać od dłużnika, bo w tym zakresie stosunek zobowiązania wygasł. Jeżeli więc przedmiot świadczenia zamiennego jest wadliwy, to ja co najwyżej mogę wystąpić z tytułu rękojmi, gwarancji itd., ale nie mogę powrócić do pierwotnego świadczenia, które pomiędzy nami funkcjonowało.

Jeśli chodzi o nasz porządek prawny to jest on w tym zakresie szalenie rozbudowany i zróżnicowany chociażby w porównaniu z systemem Niemiec i Austrii. Bowiem w tym zakresie decydujące znaczenie posiada art. 345 §1, §2 k. c i na czym polega ta inność naszego rozwiązania jak nasze zobowiązanie wykonać ? Zgodnie z art. 345 §1 dłużnik powinien wykonać zobowiązanie zgodnie z jego treścią, zgodnie ze społeczno gospodarczym prawa, zgodnie z zasadami współżycia społecznego a także w sposób zgodny z istniejącymi zwyczajami. Dłużnik powinien być stroną czynną w wykonaniu zobowiązania, ale mamy jeszcze §2 wierzyciel powinien współdziałać w wykonaniu zobowiązania. Wierzyciel również musi dokładać aktów staranności, bo jeżeli nie dołoży pewnych aktów staranności to dłużnik może powołać wierzyciela z tytułu nienależytego wykonania zobowiązania, to dłużnik może go pociągnąć do odszkodowania za szkody jakie on poniósł na skutek tego, że wierzy-cie! nie współdziałał w wykonaniu zobowiązania. I na tym polega inność naszej regulacji prawnej w tej dziedzinie w stosunku do regulacji, nazwijmy ją, germańskiej, która pozostała od I964r. Nowele ją nie zmieniły a wynika to z jednego prostego założenia, że skoro dotyczyła sumienia ogólnonarodowego tez, to każdy miał obowiązek tak działać aby sumienie ogólnonarodowe nie zostało narażone na szwank. W związku z tym obowiązki nałożono i na dłużnika i na wierzyciela. System się runał ale przepis pozostał.